De maat is vol!

09-06-2017

'De maat is vol en mijn kop is toe ... ' (Rendez-vous - Pas de Deux)


Na 1001 artikels over stress, burn-out, depressie, mindfulness, yoga ... is inderdaad de maat vol en mijn kop toe. Vandaag nog in De Standaard: 'Druk om gelukkig te zijn, maakt nog depressiever'. Zelf ben ik lid van het clubje burners (mensen met een burn-out voor de leken) en sta ik in het onderwijs. Lesgeven was deze week ook een hot topic dankzij het opiniestuk van Jirka Claessens en de nodige reacties hierop. Langzaamaan is er eindelijk wat lawaai en hopelijk ook beweging in het onderwijs. 


Wat mij frustreert is dat het onderwijs op verschillende vlakken achterop blijft hinken: personeelsbeleid, flexibele loopbaan, open dialoog, inspraak in vakinhoudelijke kwesties .... Al deze (al dan niet kleine) frustraties zorgen ervoor dat de meest gemotiveerde leerkrachten ofwel stoppen ofwel met burn-out/depressie langdurig afwezig zijn. Ook op dit vlak behoort het onderwijs tot de slechtste leerlingen van de klas: er is nog een zeer lange weg af te leggen i.v.m. begeleiding van langdurig afwezige leerkrachten. 

Nieuwsgierig als ik ben, ga ik op zoek naar informatie: wat is burn-out, wat zijn de oorzaken, hoe verloopt de begeleiding, hoe groot is de kans op herval .... Zodat ik kan leren uit mijn fouten en constructief kan zijn. Dit probeer ik ook mijn leerlingen mee te geven, maar het onderwijs past dit zelf niet toe. Bij de pakken blijven zitten ligt niet in mijn aard. Ik zoek graag mee naar oplossingen voor dit maatschappelijk probleem. Het onderwijs heeft de taak om te werken aan het geestelijk welbevinden van de leerlingen, maar even goed aan dat van de leerkrachten.

Mindfulness of yoga?

Moeten we de leerlingen dan leren mediteren? Moeten we ons bekeren tot het boeddhisme? Moeten we nu allemaal op een matje gaan liggen, omdat mindfulness of yoga een nieuwe hype is? Zeker niet, maar er zou toch op een structurele manier rustmomenten moeten georganiseerd worden om de leerlingen stressbestendig te maken. Vorig jaar  heb ik een (basis)nascholing mindfulness in het onderwijs gevolgd en recent heb ik een opleiding kinderyoga gevolgd. Mindfulness is een synthese tussen boeddhisme en technieken uit westerse psychotherapie en dus aangepast aan onze wereld. Ik wil zeker niet beweren dat mindfulness of yoga het wondermiddel bij uitstek is. 

Tijdens mijn opleiding kinderyoga werd yoga en mindfulness gecombineerd en afgestemd op de leefwereld van de kinderen. Het was een speelse mix van ademhalingsoefenningen, concentratiespelletjes, eventueel een crea-opdracht, yogahoudingen, massage en een mini-meditatie. Geen zweverig gedoe. Dat is net de taak van een leerkracht: informatie overbrengen, vaardigheden aanleren op een manier die aansluit bij hun leefwereld. Naar mijn mening zijn leerkrachten volwassen en bekwaam genoeg om zelf te bepalen op welke wijze zij dit doen. 

Sporadisch deed ik al enkele ontspanningsoefeningen in mijn klas, maar dit mag eigenlijk niet afhangen van de bereidwilligheid van één leerkracht. Hiervoor is er momenteel geen ruimte in het onderwijs. De druk in onze maatschappij neemt steeds toe en velt een groot percentage van de leerkrachten. Als volwassenen niet goed met deze druk kunnen omgaan, hoe moet de jeugd dit dan doen? Is het niet de taak van het onderwijs om de jongeren klaar te stomen voor de maatschappij en dus ook stressbestendig te maken? 'Naast kennisoverdracht moet er ook ruimte zijn voor mentale opvoeding' (A. Dillen - Mindfulness op school: goed voor leerling en leraar). https://www.klasse.be/51435/mindfulness-op-school/

Er is al zo veel inkt gevloeid over de werkdruk in het onderwijs, stress en burn-out bij leerkrachten, zelfs bij leerlingen, het niveau van ons onderwijs, de taalvaardigheid van de leerlingen .... , maar concrete acties laten op zich wachten. Lang leve de bureaucratie! Ik vraag me eigenlijk af wanneer er een échte onderwijsvernieuwing komt. Een onderwijsvernieuwing die zowel de leerlingen als de leerkrachten centraal stelt. Eén waarin we terugkeren naar de kern van de zaak: gepassioneerd, misschien eigenwijs, lesgeven! Hoeveel open brieven moeten er nog naar de minister van Onderwijs geschreven worden, hoeveel leerkrachten moeten eerst uit het onderwijs stappen of met een burn-out thuis zitten vooraleer er een daadwerkelijke verandering komt?

De maat is vol! Ondertussen hebben genoeg leerkrachten hun mening geformuleerd en zijn ze bereid om de dialoog aan te gaan. Waar wachten we nog op?